Mimarlık Kentleşmenin Neresinde?
İzmir
Platform Sonrası Yazı
Yazdırılabilir Sayfa

İzmir, Mimarlık ve Kentleşmenin Sorgulandığı Yedinci Kent Oldu

“Mimarlık” ve “kentleşme” Türkiye’de altı kentten sonra 29 Nisan 2005 Cuma günü İzmir’de sorgulandı. Arkitera Mimarlık Merkezi’nin Kale Grubu sponsorluğunda düzenlediği Arkitera Platform toplantısına İzmir’de de akademisyenler, mimarlar ve mimarlık öğrencileri tarafından büyük ilgi vardı. Ahmet Piriştina’nın ardında bıraktığı kentsel projelerin kente katkısı Platform öncesi yapılan İzmir gezisi ile tekrar hatırlandı. İzmir’de gerçekleşen toplantı da diğerlerinde olduğu gibi İhsan Bilgin yürütücülük yaparken, konuşmacı olarak Nevzat Sayın, Hasan Topal, Tamer Başbuğ ve Emel Göksu katıldı.

Her kentte mimarlığın farklı şekilde dışlandığını, birbirlerinden farklı spesifik tarihsel eşiklerin olduğunu belirterek toplantıyı açan Bilgin, oluşturulan bu düşünce ortamının gizli amacı ve umudunun gelecekte mimarlığın kentleşme sürecinde daha fazla yer alması olduğunu vurguladı.

Bir akademisyen olan Emel Göksu, İzmir üzerine özelleştirdiği bazı tespitlerini toplantının başında tüm katılımcılarla paylaşarak bu tespitler üzerine geliştirdiği alternatif önerileri de sundu ve diğer Platform toplantılarından farklı bir açılım getirdi. İzmir’in ülkesel ölçekteki konumundan, demokrasi ve muhalefet geleneğinin İzmir’deki etkisinden kentsel sahip çıkışlara da değinen Göksu, bu muhalefetin temsil özelliğini yitirdiğine dikkat çekti. Plancılar ve tasarımcıların, toplumsal algının yeniden tariflenmesi için muhalefeti zorlamak zorunda olduğunu, muhalefetin de hep aynı üretimi gerçekleştiren plancı ve tasarımcılardan her defasında yeni şeyler istemesi gerektiğini söyledi.

Mimarlar Odası İzmir Şubesi Başkanı ve aynı zamanda tasarımcı bir mimar olan Tamer Başbuğ, mimarlıkta birebir olduğu 30 yılın bir değerlendirmesini yaptı. Mimarların kendini ihmal ettiğini ve çelişir hale geldiğini en büyük kaygısı olarak nitelendirdi. Başbuğ, İzmir’in diğer kentlerden ayrılmasındaki en büyük rolünün yerel yönetimle kurduğu ilişkiler olduğunu ve bunun da kente yansıdığını açıkladı.

İhsan Bilgin, bu konuda kente damgasını vuran Ahmet Piriştina’nın diğer belediye başkanlarından farkını, kente kazandırdığı önemli projelerle açıkladı. Bilgin, özellikle Efes Oteli’nin bahçesi, “mimari” olarak Konak Meydanı’nın tasarlanması, İzmir Enternasyonel Fuarı’nın bulunduğu alanın park olarak kullanılması gibi birçok proje ile İzmir’in Türkiye’nin kentleşme sürecindeki hoyratlaşmanın kıyısından geçtiğini belirtti.

Bilgi ve iletişim yüzyılı olarak tanımladığı bu zaman diliminde bütün sınırlamaların kalktığından bahseden Hasan Topal, yorumlarını kentsel ilişkilerin dünyada yarattığı gelişmelerin kabulüyle dile getirdi. Kentlerin, ülkelerden daha çok ön plana çıkmış olması ve mimarlığın ülkenin genelinden kentlerin geneline inmiş olmasına değinen Topal, kentlerde yarışma süreçlerinin çoğaltılması gerekliliğinden bahsetti. Topal, mimarlığı kentin merkezinde ve ihtiyaç olan bir konumda gördüğünü de sözlerine ekledi.

2. Uluslararası İstanbul Festivali’nin küratörlüğünü İhsan Bilgin ile birlikte yürüten Nevzat Sayın, konuya daraltılmış bir pencereden bakarak Türkiye ekonomisinin %70’inin inşaat, bunun % 80’inin konut ve bunun da % 80’inin sıradan konut olduğunu belirtti. Burada vurgulamak istediği nokta ise bunun içinde hiç mimarlık olmayışıydı. Can Çinici ile birlikte İzmir Limanı üzerine çalıştıkları bir dönemde İzmir’in sahip olduğu birçok şeyi dışarıya verdiğini gördüklerini belirten Sayın, bir yer kendisinin neresi olduğunu ya da neresi olmak istediğini belirleyemiyorsa o kentte hiçbir iyiliğin birikmeyeceğinden bahsetti. Yurtdışından verdiği liman kentleri ile de bir karşılaştırma yapan Sayın, nereye doğru gitmek istediğinin altını çizerse, İzmir’de de iyi şeyler olacağını sözlerine ekledi.

Toplantı sırasında Güngör Kaftancı, Şükrü Kocagöz, Necdet Teymur, Deniz Güner, Gürhan Tümer ve Salih Zeki Pekin gibi birçok mimar da söz alarak konu üzerine düşüncelerini paylaştı. “Mimarlık Kentleşmenin Neresinde” sorusunu kelimeler üzerinde değişiklikler yaparak yorumlayan bu mimarlar da önemli önerilerde bulunarak mimarlık ve kentleşmenin ilişkisinin önemini sorgulamış oldu.

Toplantıyı özetlercesine kapatan Emel Göksu yine açılış düşünceleri gibi farklı vurgularla “razı oluşluluğa razı gelinmemesi” gerektiğini yineledi. Doğrudan kente ilişkin referansla gitmektense muhalefet olma geleneğine sahip bu coğrafyada İzmir’in yeniden sorgulanması gerektiğini savundu ve muhalif tavırları kaybetmemenin gerekliliğini vurguladı.

Rabia Alga - Arkitera Mimarlık Merkezi
02 Mayıs 2005 Pazartesi

 

Proje Sponsoru Proje Organizasyonu Copyright© 2006 - Arkitera Mimarlık Merkezi